System i metodologia

Kluczową sprawą było pogrupowanie koni w ramach zbliżonych do siebie możliwości. Osobną kategorię stworzyły dwuletnie folbluty, a oddzielną trzyletnie i starsze. Konie arabskie podzieliłem natomiast według stopnia zamknięcia gonitw. Oddzielnie liczymy gonitwy otwarte, oddzielnie te dla koni PASB, a także dla koni eksterierowych. WK dotyczy tylko płaskich gonitw galopem. Wyścigi kłusaków i gonitwy skakane są wykluczone z naszych obliczeń.

Wzięliśmy cztery sezony (2022–2025) i dla każdego typu konia oraz każdego dystansu policzyliśmy, ile zwykle trwa taka gonitwa. Nie średnią — bo pojedyncze bardzo wolne albo bardzo szybkie gonitwy by ją zaburzyły — tylko wartość środkową (medianę): taką, że połowa gonitw była szybsza, a połowa wolniejsza. Tak powstał wzorzec: „na tym dystansie, dla tego typu koni, normalny czas to tyle a tyle". Ten wzorzec jest zamrożony — liczymy go raz i już go nie ruszamy, żeby był stałym, uczciwym punktem odniesienia.

Żeby dało się porównywać gonitwy różnej długości, wszystko sprowadzamy do wspólnej miary — średniego czasu na 100 m. Dla każdego dystansu w danej kategorii wyciągamy właśnie taki czas na 100 m; dzięki temu WG gonitwy na 1400 m i na 2000 m mówią o tym samym i można je zestawić obok siebie.

Teraz każdą gonitwę porównujemy z jej wzorcem. Jeśli konie pobiegły szybciej niż we wzorcu — współczynnik jest ujemny. Jeśli wolniej — dodatni. Zero oznacza „dokładnie tak, jak według wieloletniego wzorca". W publikacjach podajemy WG w przeliczeniu na kilometr (s/km), bo to czytelniejsza skala — ale sam rachunek opiera się właśnie na owych odcinkach 100 m.

Nie każda gonitwa nadaje się do budowania współczynnika dnia. Te, które go współtworzą, nazywamy dawcami — bo „dają" swój wynik do wspólnej puli. Część gonitw traktujemy inaczej — jako biorców: liczymy dla nich współczynnik, żeby było wiadomo, jak wypadły, ale nie wpuszczamy go do współczynnika dnia. Dzieje się tak z dwóch powodów.

Po pierwsze — gonitwy koni eksterierowych (KOWR). To hodowla oceniana pod kątem pokroju, nie sportu; ich czasy rządzą się inną logiką, więc pełnią wyłącznie rolę biorców.

Po drugie — skrajne dystanse. Najdłuższe gonitwy mają zdecydowanie większy udział gonitw pozagrupowych, w których biorą udział najmocniejsze konie. W efekcie gonitwy te są zwykle dużo szybsze niż gonitwy grupowe. Gonitw na tych dystansach jest też w bazie za mało, żeby mediana dała satysfakcjonująco obiektywny wynik. Dlatego:

• gonitwy folblutów na dystansach 2400–3200 są tylko biorcami,
• w gonitwach otwartych dla arabów rolę wyłącznie biorców pełnią dystanse 2400–3000,
• w gonitwach PASB dawcami są tylko dystanse 1600–2000, a biorcami — 1400, 2200 oraz skrajne 2400–3000.

Mając WG wszystkich „dawców" danego dnia, chcemy jedną liczbę, która opisze cały dzień. Bierzemy wartość środkową (medianę) współczynników z tego dnia — znów po to, żeby jedna nietypowa gonitwa nie zaburzyła obrazu.

Tu jest najważniejszy „bezpiecznik". Czasem gonitwa jest wolna nie dlatego, że tor był ciężki, ale dlatego, że konie decyzją jeźdźców/trenerów po prostu wlokły się przez pół dystansu — tzw. fałszywe tempo. Taka gonitwa nie mówi nic o stanie toru, więc zaburzałaby współczynnik dnia. Dlatego gonitwy wyraźnie wolniejsze od reszty dnia po prostu odrzucamy. Ważne: tniemy tylko od strony wolnej. Szybki czas jest zawsze prawdziwy — nikt nie pobiegnie szybciej, niż potrafi — więc szybkich gonitw nigdy nie usuwamy.

Z gonitw, które zostały po odcięciu, liczymy wynik końcowy — i to jest współczynnik dnia. Jedna liczba, która mówi: „tego dnia gonitwy były o tyle szybsze (albo wolniejsze) od wieloletniego wzorca". Na końcu porównujemy ją z oficjalnym pomiarem toru — i jeśli mocno się rozjeżdżają, zapala się flaga (czujność albo anomalia), sygnał, że tego dnia warto czasom przyjrzeć się uważniej. Flagi ustaliliśmy na takim poziomie, że statystycznie flaga czujność powinna zapalać się w 15% dni wyścigowych, a flaga anomalia — w 5%.